Khoa Nhà nước và pháp luật

       Trong rất nhiều vấn đề nóng bỏng của đời sống xã hội - vấn đề an toàn giao thông được nhân dân quan tâm đặc biệt. Bởi đây là vấn đề hằng ngày, hằng giờ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng của người tham gia giao thông. Do đó, để đưa pháp luật về an toàn giao thông vào cuộc sống, điều cần làm đầu tiên chính là công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Nhưng muốn công tác này phát huy hiệu quả cần chú ý các hình thức và nội dung cho phù hợp, phát huy thế mạnh của từng loại hình công tác tuyên truyền. Đồng thời cần có đội ngũ cán bộ đủ mạnh, có kiến thức pháp luật và kinh nghiệm trong lĩnh vực an toàn giao thông.

       1. Thực trạng về vấn đề an toàn giao thông

        Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật nhằm bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Nhưng đến nay, công tác quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông vẫn đang bị buông lỏng, hiện tượng coi thường kỷ cương, trật tự giao thông vẫn gia tăng cùng với tình hình lạc hậu và xuống cấp của hệ thống kết cấu hạ tầng, nhất là các công trình giao thông trong cả nước, đặc biệt ở các đô thị lớn đang là trở ngại lớn và trực tiếp cho việc thực hiện quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đang là nguyên nhân trực tiếp làm tăng tình trạng lộn xộn, ắch tắc giao thông, trong đó có những tai nạn lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước, tính mạng, tài sản của nhân dân.

       Thời gian qua, cơ quan chức năng chưa làm tốt công tác điều hành, tư vấn trong hệ thống quản lý giám sát giao thông. Chưa xây dựng được mạng lưới quản lý giám sát giao thông trong từng khu vực và trên toàn quốc. Các thiết bị hiện đại nhằm giúp cảnh sát giao thông giám sát xử phạt hành chính đối với người vi phạm luật giao thông chưa được sử dụng đúng mục đích. Việc xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông hiện nay chưa nghiêm, mức phạt chưa đủ mạnh, làm cho người tham gia giao thông không chấp hành tốt luật giao thông.

        Bên cạnh đó, ý thức của người dân khi tham gia giao thông và điều khiển phương tiện giao thông chưa cao, cùng với sự kém hiểu biết về pháp luật là một trong những nguyên nhân chính gây nên tình trang ùn tắc và tai nạn giao thông ngày càng gia tăng. 

      Từ thực trạng về vấn đề ATGT như trên mà công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cần được quan tâm và đẩy mạnh. Hãy coi công tác này là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động đến đối tượng giáo dục nhằm hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật.

         2. Giải pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT

        Thứ nhất, đổi mới  nội dung tuyên truyền:

        Nội dung phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật về ATGT phải bao gồm đầy đủ các thông tin pháp luật về ATGT (bao gồm cả kiến thức pháp luật cơ bản về các văn bản pháp luật thực định); các thông tin về việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực ATGT; thông tin hướng dẫn hành vi pháp luật cụ thể của công dân (quyền, nghĩa vụ pháp luật các quy trình, thủ tục để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp)...

      Bằng việc cung cấp, trang bị thường xuyên những loại thông tin trên, người được giáo dục sẽ có một hệ thống những tri thức cần thiết về pháp luật và thực tiễn pháp luật trong lĩnh vực ATGT, có khả năng sử dụng những tri thức đó để phân tích, lý giải một cách khoa học, có căn cứ về những vấn đề an toàn giao thông mà họ gặp hoặc chứng kiến  từ đó định hướng cho hành vi của mình.

      Chủ thể phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cần lựa chọn phương pháp tiếp cận nội dung pháp luật về ATGT cho từng đối tượng một cách phù hợp, giúp họ có cách nhìn nhận đúng đắn, biện chứng về quá trình hoàn thiện pháp luật về an toàn giao thông và từng bước đưa nó vào cuộc sống.

       Thứ hai, đổi mới hình thức tuyên truyền:

       Việc xác định đúng, đủ nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật  về ATGT cho từng đối tượng là yếu tố có ý nghĩa quyết định cho việc đạt tới mục đích của giáo dục pháp luật. Tuy nhiên, nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật không thể tự thân đi vào nhận thức, tình cảm của người được giáo dục mà phải qua các kênh truyền tải thông tin, các cách thức và biện pháp tác động nhất định, phù hợp với khả năng tiếp cận của đối tượng. Do đó, hiệu quả của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT không chỉ phụ thuộc vào nội dung mà còn phụ thuộc vào các hình thức tuyên truyền.

Qua thực tiễn cũng như qua nghiên cứu lý luận về mục tiêu, chủ thế, đối tượng giáo dục pháp luật về ATGT, chúng ta cần phải thực hiện các hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật sau đây:

     - Phổ biến, nói chuyện phương pháp về ATGT tại các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, địa bàn dân cư.

     - Tổ chức các câu lạc bộ pháp luật, các đội thông tin cổ động, các cuộc thi tìm hiểu pháp luật về ATGT. Đưa các văn bản pháp luật về ATGT vào tủ sách pháp luật  theo chương trình của Bộ Tư pháp.

     - Tuyên truyền pháp luật về ATGT qua các phương tiện truyền thông đại chúng. Các báo chí, đài phát thanh, vô tuyến truyền hình nên có chuyên mục pháp luật  về ATGT.

     - Sáng tác các loại panô, áp phích tuyên truyền pháp luật về ATGT đặt tại những nơi công cộng, những nơi thường xảy ra tai nạn giao thông để những người tham gia giao thông đề phòng.

     - Tổ chức những cuộc triển lãm giới thiệu những thành tựu đạt được trong lĩnh vực ATGT về tình hình vi phạm các quy định về ATGT.

     - Động viên, tuyên truyền nêu gương những người điều khiển phương tiện giỏi, an toàn; tổ chức các hội thi để tôn vinh những người điều khiển phương tiện giỏi, an toàn.

     - Tổ chức các cuộc thi sáng tác bài hát, truyện ngắn, thơ,... về đề tài an toàn giao thông cho mọi đối tượng tham gia.

     - Tổ chức dạy và học pháp luật  nói chung, pháp luật về ATGT ở tất cả các cấp học hiện nay.

     Thứ ba, sử dụng đồng bộ các  phương tiện tuyên truyền:

        Để tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đạt hiệu quả cao, cần sử dụng đồng bộ các phương tiện tuyên truyền. Các phương tiện chủ yếu để giáo dục pháp luật  về ATGT là: Lời nói trực tiếp (tuyên truyền miệng); các quyết định của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong hoạt động thi hành và bảo vệ pháp luật về ATGT; phương tiện thông tin đại chúng; các hiện vật nhìn thấy được; các loại hình văn hóa, nghệ thuật... Trong đó, quyết định của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền là phương tiện tuyên truyền đặc thù. Hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT, chỉ thật sự có ý nghĩa, tác động tích cực đến ý thức và hành vi tuân thủ pháp luật của người dân khi họ thấy được các quyết định đúng đắn, nghiêm minh, công bằng trong việc áp dụng các điều luật cụ thể để giải quyết các vi phạm về ATG. Các quyết định của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong lĩnh vực ATGT đã chứa đựng yếu tố giáo dục rất lớn và là phương tiện truyền tải nội dung giáo dục pháp luật trực tiếp nhất. Đồng thời, cần nghiên cứu để sử dụng và phát huy tác dụng của một số phương tiện như tranh, biển cổ động, các loại sổ bỏ túi, các loại hình nghệ thuật (phim, sân khấu)... trong việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật  về ATGT.

      Thứ tư, đổi mới  phương pháp tuyên truyền:

     Phương pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT là cách thức, biện pháp để đặt vấn đề, tiếp cận vấn đề cần thông tin,  giáo dục để lý giải bản chất các hiện tượng pháp lý về ATGT một cách dễ hiểu, đảm bảo tính mục đích của giáo dục pháp luật và đảm bảo tác động hai chiều giữa chủ thể và đối tượng giáo dục pháp luật.

    Chủ thể tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT cần phải sử dụng các phương pháp giáo dục pháp luật như: phương pháp sư phạm, phương pháp trực quan, giải quyết các tình huống cụ thể... Khi sử dụng các phương pháp này cần phải kết hợp nguyên tắc gắn lý luận với thực tiễn thi hành pháp luật về ATGT.

      Thứ năm, nâng cao năng lực  chủ thể tuyên truyền:

     Đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền, PBGDPL là điều kiện quan trọng để truyền tải những quy định của pháp luật đến các đối tượng do vậy cần có sự quan tâm đầu tư một cách thoả đáng. Kiện toàn đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng đội ngũ báo cáo viên cấp uỷ, báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Tập huấn, nâng cao trình độ, kỹ năng tuyên truyền và kiến thức pháp luật, có chế độ đãi ngộ phù hợp.

     Muốn nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về ATGT, bên cạnh việc nâng cao trách nhiệm của các tổ chức Đảng, chính quyền, các tổ chức kinh tế, xã hội, cần thiết phải đào tạo, bồi dưỡng các cán bộ làm công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật  về ATGT thuộc Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông, giáo viên giảng dạy pháp luật  trong các nhà trường, phóng viên, biên tập viên chuyên mục an toàn giao thông của các báo, đài phát thanh, vô tuyến truyền hình, các luật gia đang công tác tại cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát, Tư pháp, các tổ chức nghề nghiệp (Hội luật gia, Đoàn luật sư, Tư vấn pháp lý...). Chính việc bồi dưỡng, đào tạo, chuyên môn hóa đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên về ATGT sẽ nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật  về ATGT.

     Như vậy, nếu công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật  về ATGT quán triệt và thực hiện đúng các yêu cầu về mục đích, nội dung, hình thức, phương tiên và phương pháp giáo dục đã trình bày ở trên thì đối tượng tác động sẽ có sự thay đổi về tri thức, tình cảm, hành vi pháp luật  về ATGT. Từ đó, dần dần loại trừ từng bước thói quen tổ chức, vô kỷ luật, không chấp hành các quy tắc ATGT. Đây là một biện pháp cơ bản, có tầm quan trọng đặc biệt đối với hoạt động quản lý trật tự giao thông và trật tự an toàn giao thông đô thị hiện nay.