Hien phap 1992 
trang tho
Quả cầu http://www.tgvn.com.vn/Home/VN/
forum http://truongchinhtri.vnptsoft.com/
HỌC VIEN http://www.hcma.vn/
Công báo http://www.chinhphu.vn/
Đảng CS http://www.cpv.org.vn/
boGD http://www.moet.gov.vn/
Quan niệm về tình huống trong quản lý hành chính nhà nước và cách thức hình thành kỹ năng phát hiện,giải quyết tình huống của chính quyền cơ sở
QUAN NIỆM VỀ TÌNH HUỐNG TRONG
QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ CÁCH THỨC
HÌNH THÀNH KỸ NĂNG PHÁT HIỆN, GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
CỦA CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CƠ SỞ 
                                                                        Trịnh Văn Bản
                                                                      Trưởng khoa QLNN
I/ Quan niệm về tình huống và tình huống trong QLHCNN
          Theo từ điển tiếng việt năm 2008: “Tình huống là hoàn cảnh diễn biến, thường bất lợi, cần đối phó” hay nói cách khác: Tình huống là thực tế khách quan có sự diễn biến, thường là những diễn biến bất lợi cần phải đối phó.
          Khi nói về tình huống là nói tới một sự kiện thực tế khách quan nào đó xuất hiện, đặt ra yêu cầu phải sử lý, giải quyết một cách cụ thể. Trong cuộc sống, con người thường đặt vấn đề: Có tình huống, đã xuất hiện tình huống; hoặc: khi có tình huống, nếu có tình huống; để thể hiện một sự kiện đột biến trong quá trình vận động, phát triển hoặc để thể hiện ý chí phải giải quyết một vấn đề nào đó không bình thường, xảy ra trong quá trình vận động, phát triển của thực tiễn.
          Hoạt động quản lý và QLHCNN là hoạt động mang tính chủ động, sang tạo. Chủ thể quản lý phải luôn luôn dự tính những công việc của tương lai phù hợp với sự vận động, phát triển của thực tế khách quan, nhưng trên thực tế người quản lý chỉ dự tính được những đường hướng cơ bản, những vấn đề có tính tất yếu, tính quy luật, không thể dự tính hết được những sự kiện không bình thường, những “cái ngẫu nhiên” trong quá trình phát triển - những sự kiện không bình thường đó là tình huống.
          Từ khái niệm tình huống trong từ điển tiếng việt, từ đặc điểm của hoạt động QLHCNN, có thể thống nhất quan niệm: Tình huống trong QLHCNN là những sự kiện thực tế khách quan diễn ra có tính chất bất thường liên quan đến trách nhiệm quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, buộc cơ quan hành chính nhà nước phải có biện pháp giải quyết thích hợp.
          Đặc trưng cơ bản của tình huống trong QLHCNN – đó là những sự kiện thực tế khách quan có tính chất bất thường liên quan đến trách nhiệm quản lý của cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm những loại vấn đề cơ bản như sau:
          - Những hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến trách nhiệm quản lý của cơ quan hành chính nhà nước
          - Những sự biến đổi không bình thường của tự nhiên như bão lụt, hạn hán, dịch bệnh,… 
          - Những sự biến đổi không bình thường của xã hội như khủng hoảng kinh tế, phá sản doanh nghiệp, tệ nạn xã hội…
          - Những lệch lạc trong nhận thức, tư tưởng, hành động của cả chủ thể quản lý và đối tượng quản lý như những biểu hiện của bệnh thành tích – báo cáo sai sự thật, che dấu yếu kém, khuyết điểm; những biểu hiện của tư tưởng cục bộ, cá nhân, vụ lợi - chạy chức, chạy quyền,…
          - Những hành vi bất hợp tác của đối tượng quản lý như hành vi chống đối, không thực hiện một chủ trương, một quyết định quản lý nào đó của chủ thể quản lý; hành vi cố tình làm trái để cản trở quá trình thực hiện những công việc đã được xác định…
II/ Yêu cầu chung của việc giải quyết tình huống và cách thức hình thành kỹ năng phát hiện, giải quyết tình huống của người cán bộ chính quyền cơ sở
1/ Yêu cầu chung của việc giải quyết tình huống
          Tình huống trong QLHCNN là những sự kiện thực tế khách quan có tính chất bất thường và có tác động chủ yếu là cản trở sự vận động, phát triển bình thường của xã hội, gây khó khăn cho hoạt động quản lý, vì vậy yêu cầu chung của việc giải quyết tình huống là:
          - Chủ thể quản lý phải kịp thời phát hiện tình huống, nhanh chóng có phương án xử lý, giải quyết tình huống
          Để kịp thời phát hiện tình huống, trước hết người quản lý phải dự báo tình huống. Người quản lý nào cũng đều mong muốn và cố gắng để có thể dự báo được nhiều tình huống có thể xảy ra để chủ động phương án xử lý, giải quyết thích hợp. Tuy nhiên, dự báo chỉ mới là cơ sở nhận thức, là điều kiện để chủ động đối phó với tình huống. Cùng với việc dự báo, người quản lý phải kiểm soát được tình hình thực tế khách quan trong phạm vi quản lý để khi tình huống xảy ra có thể phát hiện kịp thời. Đối với những tình huống không dự báo trước được thì phải trên cơ sở kiểm soát chặt chẽ tình hình thực tế khách quan để có thể kịp thời phát hiện và xử lý tình huống.
          Nếu kịp thời phát hiện tình huống sẽ giúp cho chủ thể quản lý chủ động xử lý, giải quyết tình huống kịp thời ngăn chặn những tác động xấu đến quá trình vận động, phát triển bình thường của xã hội, bảo đảm trật tự pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và cá nhân công dân.
          - Việc giải quyết tình huống phải đúng theo quy định của pháp luật, bảo đảm sự phát triển bình thường của xã hội.
          Yêu cầu cơ bản, trước hết của việc giải quyết tình huống là việc giải quyết phải trên cơ sở pháp luật và đúng quy định của pháp luật. Ví dụ: nếu giải quyết tình huống về tranh chấp thừa kế phải đúng quy định của bộ luật dân sự về thừa kế; nếu giải quyết tình huống về tranh chấp quyền sử dụng đất phải đúng quy định của pháp luật đất đai và quy định của pháp luật dân sự về đất đai…
          Đi liền với yêu cầu giải quyết tình huống theo đúng quy định của pháp luật, việc giải quyết các tình huống trong QLHCNN phải đảm bảo sự phát triển bình thường của xã hội. Ví dụ: giải quyết tranh chấp về thừa kế, bên cạnh thực hiện yêu cầu đúng pháp luật cần phải bảo đảm sự đoàn kết, thân tình giữa các thành viên trong gia đình để tiếp tục xây dựng gia đình, dòng họ phát triển tiến bộ. Giải quyết tình huống về tranh chấp quyền sở dụng đất phải đúng quy định của pháp luật về đất đai, đồng thời cần phải đảm bảo sự hoà thuận lâu dài của các bên có tranh chấp, tránh được những mâu thuẫn, xích mích có thể xảy ra sau khi giải quyết tranh chấp, bảo đảm sự phát triển bình thường, ổn định, an toàn của các quan hệ xã hội.
2. Cách thức hình thành kỹ năng phát hiện tình huống của người cán bộ chính quyền cơ sở 
          Tình huống trong QLHCNN là những diễn biến không bình thường và thường là những diễn biến bất lợi vì vậy cần phải được phát hiện kịp thời, xử lý giải quyết kịp thời. Để hình thành kỹ năng phát hiện tình huống có nhiều cách thức khác nhau, trong đó những cách thức cơ bản, chủ yếu là:
a/ Hướng dẫn người quản lý tự rèn luyện thói quen dự báo tiến tới có được kỹ năng về dự báo tình huống
          Người quản lý muốn có kỹ năng dự báo trước hết phải tập cho mình thói quen dự báo nói chung và dự báo tình huống. Thói quen dự báo phải bắt đầu từ thói quen tư duy về sự vận động, phát triển của thực tiễn, những yếu tố cơ bản để hình thành thói quen tư duy dự báo tình huống gồm:
          - Phải đánh giá đúng sự vận động, phát triển tất yếu hợp qui luật của thực tế khách quan
          - Phải có nhận định về mặt trái, mặt tiêu cực, mặt khó khăn của sự phát triển từ đó dự báo đúng những tình huống có thể xảy ra
          Phải bắt đầu từ điều khẳng định: Mọi sự việc trong thực tiễn thường có 2 mặt là mặt tích cực và mặt tiêu cực; và để thực hiện các công việc trong thực tiễn cũng có 2 mặt là mặt thuận lợi và khó khăn. Chủ thể quản lý phải có sự nhìn nhận toàn diện về sự vận động, phát triển của hiện thực khách quan trong mối liên hệ tổng hoà của các mặt đối lập đó để đánh giá đúng mặt tiêu cực, mặt khó khăn của thực tiễn.
          Ví dụ: khi thực hiện chủ trương “Dồn điền đổi thửa” phải nhận định, đánh giá được sự tự giác, tích cực thực hiện của đa số các hộ gia đình và những thắc mắc, chống đối của một số cá nhân; hoặc khi thực hiện việc giải phóng mặt bằng phục vụ công tác xây dựng đường giao thông cũng phải có cách nhận định đánh giá tương tự để chủ động đối phó với những biểu hiện tiêu cực, những hành vi cố tình không thực hiện yêu cầu giải phóng mặt bằng của một số hộ gia đình và cá nhân công dân.
b/ Người quản lý phải kiểm soát toàn diện tình hình thực tế khách quan để kịp thời phát hiện tình huống.
          Kiểm soát trong quản lý thực chất là phải bao quát được địa bàn quản lý, phạm vi quản lý, nắm chắc được thông tin từ thực tế khách quan để có tác động quản lý phù hợp. Nếu không dự báo được tình huống và không kiểm soát được tình hình thực tế khách quan thì sẽ không phát hiện được tình huống; và mặc dù đã có dự báo nhưng nếu không kiểm soát được tình hình cũng sẽ không phát hiện được tình huống một cách kịp thời.
          Để kiểm soát được tình hình thực tế khách quan, trước hết và cơ bản phải bằng tư duy quản lý khoa học của chủ thể quản lý. Người quản lý phải tự hình dung được tất cả các mối quan hệ xã hội trong phạm vi tác động quản lý của mình để chủ động nhận biết thông tin thực tế từ tất cả các mối quan hệ đó. Đồng thời với khả năng tư duy (phán đoán, suy đoán sự diễn biến của thực tế khách quan) người quản lý phải biết sử dụng nhiều biện pháp nắm bắt thông tin để kiểm soát tình hình thực tế khách quan thuộc phạm vi thẩm quyền quản lý. Trước hết người quản lý cần phải sát thực tế, sát cơ sở, sát dân, tôn trọng lắng nghe ý kiến của cấp dưới, của nhân dân để nắm bắt tình hình, nhưng đó chỉ mới là một phần trong cách thức hình thành kỹ năng kiểm soát. Cùng với việc hướng về cơ sở, sâu sát thực tế để chủ động nắm bắt tình hình, cán bộ chính quyền cơ sở, đặc biệt là chủ tịch UBND cấp xã phải chỉ đạo thực hiện tốt công tác thu thập, tổng hợp thông tin hang ngày, thực hiện tốt công tác giao ban tuần, công tác phản ảnh báo cáo từ thôn, bản, tổ dân phố và các tổ chức, cá nhân kết hợp với việc sử dụng khả năng phán đoán, suy đoán của người quản lý để phát hiện kịp thời các tình huống.
          Ví dụ: Bằng sâu sát thực tế chủ tịch UBND xã được biết có người dân giao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và viết giấy uỷ quyền vay vốn ngân hang cho một tổ chức để thực hiện dự án trồng rừng, sau đó nếu không có việc tổng hợp thông tin có thể sẽ chưa phát hiện được tình huống. Và kể cả việc có thu thập, tổng hợp thông tin, biết được có nhiều hộ gia đình cũng làm tương tự nhưng nếu không có khả năng suy đoán trong tư duy quản lý của mình, có thể chủ tịch UBND vẫn không phát hiện được đó là một tình huống cần phải xử lý, giải quyết. Thực tế vừa qua, ở nhiều tỉnh phía bắc và miền trung nước ta, sự kiện nói trên đã diễn ra trên diện rộng và hang vạn giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được thu gom nhưng chậm được phát hiện, ngăn chặn, xử lý đã là minh chứng cho sự lý giải về các yếu tố cần thiết để hình thành kỹ năng phát hiện tình huống của cán bộ chính quyền cấp xã.
III/ Người quản lý phải nắm vững trình tự giải quyết tình huống, có ý thức hình thành thói quen giải quyết tình huống theo đúng trình tự để từng bước hình thành kỹ năng giải quyết tình huống
          Trình tự giải quyết tình huống trong QLHCNN gồm các bước công việc cơ bản như sau:
1/ Đánh giá đúng bản chất của tình huống và phạm vi ảnh hưởng của tình huống
          Nội dung cơ bản của bước này là người quản lý phải phân tích, đánh giá đúng mối quan hệ bản chất của vụ việc thực tế khách quan, khẳng định đúng đó là tình huống về vấn đề gì? Có phạm vi ảnh hưởng như thế nào?
          Ví dụ: Có tình huống: Bà B 76 tuổi, chồng bà mất sớm, ông bà sinh được 2 người con gái đều đã lấy chồng và có gia đình riêng. Do người con gái đầu khó khăn, nhà ở chặt chội nên người mẹ đồng ý cho vợ chồng người con gái đầu về ở với mình trong căn nhà cấp 4, 3 gian lâu nay bà vẫn một mình sinh sống. Người con gái thứ 2 lo sợ mẹ sẽ để thừa kế cho chị đã yêu cầu mẹ viết di chúc chia đôi tài sản (nhà và 250m2 đất ở) cho hai chị em. Người mẹ tuyên bố: viết di chúc hay không là quyền của bố mẹ, con cái không được can thiệp. Sau đó người con gái thứ 2 đã thuê người chở gạch đá về để xây nhà ngay trên vườn nhà mẹ đẻ và có lời nói bất kính với mẹ, với chị gây mất trật tự công cộng. Bà B đã có ý kiến đề nghị UBND xã giải quyết.
          Tình huống này mới nghe dễ nhầm tưởng là tình huống về tranh chấp tài sản thừa kế, nhưng phân tích kỹ sẽ thấy đây là tình huống mâu thuẫn nội bộ gia đình do con cái có hành vi ép mẹ viết di chúc để tài sản thừa kế cho mình. Phạm vi ảnh hưởng tiêu cực của tình huống này là mâu thuẫn có thể dẫn tới xung đột giữa người mẹ và các con; giữa gia đình người chị và gia đình người em và ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội trong thôn, trong xã.
2/ Dự báo sự vận động, phát triển của tình huống
          Dự báo là một hoạt động cơ bản trong quá trình tác động quản lý. Thực chất của hoạt động dự báo là đặt vấn đề thực tế khách quan trong quá trình tự thân vận động phát triển của nó để chủ thể quản lý có thể chủ động đề ra biện pháp tác động quản lý phù hợp. Dự báo sự vận động, phát triển của tình huống cần phải bám sát các yêu cầu như sau:
          - Trên cơ sở đánh giá đúng tình huống đang ở giai đoạn nào để dự báo sự phát triển của tình huống ở các giai đoạn tiếp theo một cách cụ thể
          - Phải dự báo về sự phản ứng thuận lợi hoặc bất lợi từ phía đối tượng quản lý sau khi có tác động giải quyết tình huống
          - Dự báo về kết quả của việc giải quyết tình huống
          Vận dụng vào tình huống đã nêu, có thể dự báo: nếu không có sự tác động giải quyết kịp thời, người em sẽ xây nhà để ở, mâu thuẫn sẽ rất căng thẳng và có thể xay ra xung đột; nếu ngăn chặn việc xây dựng nhà của người em có thể có sự chống đối quyết liệt từ phía gia đình người em; Tuy nhiên, với nội dung cụ thể của tình huống liên quan trực tiếp đến vấn đề thừa kế, trong khi người mẹ chỉ có 2 người con gái. Vì vậy, có thể dự báo: Hoà giải thành
3/ Lập các phương án giải quyết tình huống
          Lập các phương án giải quyết tình huống là đưa ra được tất cả các phương án giải quyết tình huống có tính khả thi để làm cơ sở cho việc chọn đúng phương án giải quyết tình huống tối ưu nhất. Các yêu cầu cơ bản của việc lập phương án giải quyết tình huống là:
          - Xác định rõ tình huống thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản pháp luật nào để sử dụng văn bản pháp luật đó làm căn cứ giải quyết tình huống
          - Xem xét thấu đáo chức năng, thẩm quyền của cơ quan, của cán bộ, công chức lãnh đạo cơ quan để thực hiện đúng phạm vi thẩm quyền giải quyết tình huống
          - Phải lập được đầy đủ các phương án khả thi để làm cơ sở cho việc chọn đúng phương án giải quyết tình huống.
          Vận dụng vào tình huống đã nêu, có thể đưa ra các phương án cụ thể như sau:
          - Đình chỉ việc chở gạch đá để làm nhà của người em, xử phạt hành chính đối với người em do có hành vi gây rối trật tự công cộng
          - Đình chỉ việc chở gạch đá để làm nhà của người em và chỉ đạo họp gia đình để hoà giải
          - Đình chỉ việc chở gạch đá để làm nhà của người em, tiến hành vận động thuyết phục về pháp luật, về đạo đức đối với người em sau đó họp gia đình để hoà giải.
4/ Chọn phương án giải quyết tình huống
          Đây là bước công việc đòi hỏi tư duy khoa học và thái độ quyết đoán của người quản lý. Nội dung của bước này có liên quan rất chặt chẽ với nội dung của bước lập phương án; Yêu cầu cơ bản đối với người quản lý là phải tính toán kỹ khả năng mang lại kết quả đích thực của từng phương án để chọn đúng phương án tối ưu nhất làm phương án giải quyết tình huống.
          Vận dụng vào tình huống đã nêu có thể chon phương án 3 làm phương án giải quyết tình huống.
          Nếu chọn phương án một thì chỉ mới giải quyết được mối quan hệ bề ngoài, ngăn chặn được hành vi quá khích của đương sự mà chưa giải quyết được vấn đề, bản chất của vụ việc, hơn nữa có thể dẫn tới hậu quả là làm kích động thêm ý muốn tranh giành tài sản của người em.
          Nếu chọn phương án hai, sau khi đình chỉ hành vi chở gạch, đá để làm nhà của người em sẽ tiến hành họp gia đình để hoà giải thì sẽ rất khó khăn trong quá trình hoà giải do người em không dễ dàng thay đổi nhận thức của mình trong một thời gian ngắn được; trong khi ở tình huống này, người em là trung tâm của các mối quan hệ - trung tâm của vụ việc.
          Việc chon phương án ba là tối ưu nhất vì vấn đề mấu chốt của vụ việc là sự ngộ nhận của người em, ý thức tư tưởng, đạo đức không đúng đắn của người em dẫn tới phát sinh tình huống, vì thế nếu vận động thuyết phục về pháp luật, về đạo đức trước cho người em, giúp người em nhận ra lỗi lầm thì việc hoà giải mới thành công được
5/ Tiến hành giải quyết tình huống
          Yêu cầu cơ bản của bước này là phải kế hoạch hoá việc giải quyết tình huống, bảo đảm tổ chức chỉ đạo chặt chẽ quá trình giải quyết tình huống, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, các biện pháp cụ thể để giải quyết tình huống theo đúng kế hoạch.
6/ Đánh giá kết quả giải quyết tình huống và dự báo tình hình phát triển của sự kiện thực tế khách quan thuộc phạm vi tình huống mới được giải quyết
          Đây là bước cuối cùng trong trình tự giải quyết tình huống nhưng lại đặt ra một sự khởi đầu cho quy trình quản lý tiếp theo vì QLHCNN là quá trình liên tục và ổn định. Những nội dung công việc của bước này là đánh giá kết quả giải quyết tình huống, đặt các mối quan hệ thuộc vụ việc mới được giải quyết vào quá trình vận động, phát triển tự nhiên của thực tiễn và dự báo về sự vận động, phát triển đó để chủ động thực hiện chức năng, nhiệm vụ QLHCNN
           Trên đây là quan niệm chung về tình huống trong QLHCNN và cách thức hình thành kỹ năng phát hiện giải quyết tình huống của cán bộ chính quyền cơ sở. Tiếp sau nữa, tác giả bài viết này sẽ xin được trao đổi với bạn đọc về cách thức giải quyết một số tình huống cụ thể; rất mong được bạn đọc quan tâm, cùng suy ngẫm./.
Last update : 29/07/2014
 
 
Trang: 1 - Trang sau
Năm mới 2014
sinh năm Ngo
CCB4
CCB3
Ảnh Phòng Đào tạo
Cong_bo QD
Ban chap hanh cong doan
Hình ảnh xuân 2013
Họp Ban cán sự đầu năm 2013
Xuân Quý tỵ
footer