Hôm nay:
1334
Hôm qua:
884
Tuần này:
1334
Tháng này:
17469
Tất cả:
638420

Nội san / Nội san số 11-2012

Thực hiện tư tưởng Hồ Chí Minh về gắn lý luận với thực tiễn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa

Tác giả: Th.s Lưu Huy Huyền Phó Hiệu Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa

 Cách đây 65 năm (20/02/1947), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã về thăm Thanh Hóa lần đầu tiên. Với tầm nhìn chiến lược của mình, Người mong muốn Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu. Để mau chóng trở thành tỉnh kiểu mẫu, điều quan trọng mà Bác Hồ đã chỉ ra là phải có cán bộ tốt, giỏi, tận tâm tận lực phục vụ nhân dân. Người ví cán bộ là dây truyền của bộ máy. Cán bộ là người đem chính sách của chính phủ, của đoàn thể thi hành trong dân.

Người cũng từng nói, cán bộ là gốc cảu mọi công việc. Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng. Trong huấn luyện cán bộ, Hồ Chí Minh yêu cầu phải xác định rõ huấn luyện ai, ai huấn luyện, huấn luyện gì, huấn luyện như thế nào, tài liệu huấn luyện phải ra sao. Người không những đề cập đến đối tượng huấn luyện và chủ thể huấn luyện mà còn đề cập đến cả nội dung, phương pháp và phương tiện huấn luyện. Vấn đề bao trùm là mục đích huấn luyện, tức là huấn luyện để làm gì. Trong huấn luyện cán bộ, tất cả các khâu đó đều có liên quan mật thiết với nhau, tác động lẫn nhau. Nếu mục đích huấn luyện không đúng thì toàn bộ công việc đều hỏng. Nếu các khâu trong công tác huấn luyện đều tốt, nhưng chỉ riêng việc chọn những chủ thể huấn luyện, chọn người làm việc huấn luyện không tốt thì kết quả huấn luyện bị hạn chế.

Mục đích của huấn luyện là làm sao cho mỗi cán bộ có thêm những hiểu biết mới; nâng cao được lập trường, tư tưởng, tu dưỡng đạo đức được trong sạch hơn; cũng cố được niềm tin vào Đảng, vào con đường đi lên của cách mạng của dân tộc. Mục đích huân luyện còn phải đạt cho được một điều đặc biệt quan trọng là học để hành, học để vận dụng, để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Khi đề cập đến công tác huấn luyện cán bộ, một trong những nguyên tắc mà Hồ Chí Minh nêu lên đó là: Lý luận và thực tiễn (Hồ Chí Minh thường sử dụng những từ “thực tiễn”, “thực tế”, “thực hành” với ý nghĩa tương tự như nhau) phải liên hệ thống nhất với nhau, học đi đôi với hành. Người căn dặn trong huấn luyện phải “Thực hiện phương châm lý luận liên hệ với thực tế” (1).

Theo Bác, “Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm,  trong các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại đem nó chứng minh với thực tế. Đó là lý luận chân chính” (2). Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của lý luận trong mối quan hệ với thực tiễn: “lý luận như kim chỉ nam, nó chỉ hướng cho chúng ta trong công việc thực tế. Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”. “Làm mà không có lý luận thì không khác gì đi mò trong đêm tối, vừa chậm chạp vừa hay vấp váp” (3).

Tại buổi khai mạc lớp Lý luận khóa I Trường Nguyễn Ái Quốc ngày 07/9/1957 Hồ Chí Minh đã nói “thực tế là các vấn đề  mình phải giải quyết, là mâu thuẫn của sự vật. Chúng ta là những người cán bộ cách mạng, thực tế cho chúng ta là những vấn đề mà cách mạng đề ra cho ta giải quyết. Thực tế bao gồm rất rộng. Nó bao gồm kinh nghiệm công tác và tư tưởng của cá nhân” (4).

Người luôn luôn nhấn mạnh lý luận ra đời trên cơ sở hoạt động của thực tiễn xã hội. Chính hoạt động thực tiễn của con người là cơ sở gốc để con người đúc rút kinh nghiệm và tổng kết khái quát thành lý luận. Thực tiễn luôn luôn vận động và biến đổi; vai trò của hoạt động thực tiễn rất cao, thực tiễn là mục đích của lý luận.

Khi giải thích sự thống nhất của lý luận với thực tiễn, Hồ Chí Minh thường dùng một số cặp từ khác nhau ở trong các bài nói và viết như: Lý luận đi đôi với thực tiễn, phải gắn lý luận với công tác thực tế ... Dù diễn đạt theo cách nào thì “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác-Lênin. Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng. Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông” (5).

Người nêu bật hai loại phương pháp huấn luyện điển hình, đem lại hiệu quả trái ngược nhau:

Một phương pháp là chỉ đem lý luận khô khan, nhét cho đầy óc người học. Rồi bày cho họ viết những chương trình, những hiệu triệu rất kêu, nhưng đối với việc thực tế, tuyên truyền, vận động, tổ chức, kinh nghiệm chỉ nói qua loa mà thôi. Hồ Chí Minh kịch liệt phản đối cách dạy tầm chương trích cú, giáo điều sách vở này, vì nó là thứ lý luận suông, vô ích, không soi sáng và chỉ đạo thực tiễn.

Một phương pháp khác là trong lúc học lý luận, phải nghiên cứu công việc thực tế, kinh nghiệm thực tế. Lúc học rồi, họ có thể tự mình tìm ra phương hướng chính trị có thể làm những công việc thực tế, có thể trở nên người có tổ chức và lãnh đạo. Hồ Chí Minh đề cao phương pháp huấn luyện, giáo dục này, vì nó thiết thực, có ích, phù hợp với phương pháp hành động biện chứng của chủ nghĩa Mác (6).

Để công tác huấn luyện tốt, người huấn luyện phải có đủ các tố chất huấn luyện, Hồ Chí Minh nói: “không phải ai cũng huấn luyện được. Người huấn luyện phải làm kiểu mẫu về mọi mặt: tư tưởng, đạo đức, lối làm việc” (7) và do đó người làm nhiệm vụ huấn luyện phải tích cực học tập không ngừng. Phải theo lời dạy của VI Lênin: học, học nữa, học mãi để thu nhận tri thức trên mọi mặt.

Trên cơ sở quan điểm huấn luyện cán bộ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trường Chính trị tỉnh Thanh Hoá với truyền thống 63 năm xây dựng và phát triển đã đào tạo, bồi dưỡng được nhiều thế hệ học viên đáp ứng tốt yêu cầu, nhiệm vụ của từng thời kỳ lịch sử. Bước vào công cuộc đổi mới, nhiệm vụ của Nhà trường là trực tiếp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cấp cơ sở. Đây là đội ngũ rất đông đảo và trãi rộng khắp trên địa bàn tỉnh. Họ là những người trực tiếp lãnh đạo nhân dân thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh kiểu mẫu.

Nhiệm vụ của Trường là trang bị cho đội ngũ cán bộ này một hệ thống kiến thức lý luận để họ có cơ sở khoa học trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao và vận dụng những kiến thức này vào thực tiễn một cách có hiệu quả. Bên cạnh đó còn phải tạo ra chiếc cầu nối mật thiết giữa lý luận với thực tiễn, lấy thực tiễn để soi chiếu lý luận, bổ sung và phát triển lý luận.

Xác định rõ điều đó, Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa trong những năm qua đã tích cực thực hiện việc gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tỉnh nhà bằng những việc làm thiết thực sau:

1. Xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên.

            Ý thức được vai trò của đội ngũ giảng viên đối với việc nâng cao chất lượng huấn luyện cán bộ theo tư tưởng của Người, trong những năm qua, Nhà trường đã chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, phù hợp với cơ cấu chuyên ngành, có lập trường tư tưởng kiên định, đạo đức trong sáng, lối sống giản dị, có trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm vững vàng để làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng.

Tính đến nay đội ngũ giảng viên nhà trường 100% đạt chuẩn, trong đó có 3/78 đạt trình độ Tiến sỹ, 40/78 có trình độ Thạc sỹ.

Để nâng cao tri thức thực tiễn cho giảng viên, góp phần nâng cao chất lượng bài giảng, đưa lý luận gắn với thực tiễn, Nhà trường đã tổ chức nghiên cứu nhiều đề tài khoa học cấp khoa, cấp trường, cấp tỉnh có tính thực tiễn cao như: “Nghiên cứu xây dựng giáo trình Trung học chính trị phần địa phương Thanh Hóa”; “Thực trạng và giải pháp tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong hệ thống chính trị ở các xã đồng bằng tỉnh Thanh Hóa thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”; “Nghiên cứu, đề xuất những giải pháp phát triển kinh tế tư nhân vùng ven biển Thanh Hóa theo định hướng kinh tế hàng hóa đến năm 2010”; “Nghiên cứu, biên soạn chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ công tác xây dựng Đảng cho cán bộ chủ chốt cấp ủy xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”…Bên cạnh đó, Nhà trường cũng tăng cường đưa giảng viên đi thâm nhập thực tế nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, chú ý đến việc nghiên cứu các mô hình tiên tiến, điển hình về phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh - quốc phòng, xây dựng Đảng, quản lý Nhà nước ở các địa phương trong tỉnh. Công tác thông tin, tư liệu cũng đã được quan tâm đúng mức, bảo đảm những điều kiện cơ bản về báo, tạp chí nhất là các tư liệu thực tế phục vụ cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập.

Những hoạt động trên nhằm góp phần trau dồi kiến thức lý luận chuyên ngành và vốn tri thức thực tiễn cho giảng viên, làm cho chất lượng các bài giảng ngày càng được nâng cao, mang hơi thở thực tiễn.

Cùng với các hoạt động bồi dưỡng nâng cao kiến thức lý luận và thực tiễn, công tác đổi mới phương pháp giảng dạy cũng được đẩy mạnh. Các phong trào thi đua dạy - học diễn ra thường xuyên, hoạt động thao giảng, dự giờ, hội thi giáo viên giỏi các cấp được coi trọng. Qua đó, giảng viên có điều kiện học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, rút kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình giảng dạy. Đến nay, hầu hết các giờ giảng đều áp dụng phương pháp dạy học mới, chất lượng các bài giảng được nâng lên.

2. Phương châm lý luận liên hệ thực tiễn được Nhà trường áp dụng trong suốt các khâu: xác định yêu cầu, nội dung giảng dạy, nghiên cứu cá nhân, thảo luận, kiểm tra, thi, viết tiểu luận cuối khoá…

Về nội dung, trên cơ sở chương trình khung, bám sát mục tiêu đào tạo, Nhà trường đã rà soát nội dung và xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp với đối tượng người học và yêu cầu thực tiễn. Trong việc thực hiện giảng dạy, giảng viên đã tích cực đưa lý luận trở về với thực tiễn để kiểm nghiệm lý luận và định hướng hoạt động thực tiễn của học viên.

Trong quá trình thực hiện nội dung chương trình đào tạo, Nhà trường còn tăng cường hoạt động báo cáo thực tế về tình hình kinh tế- xã hội, chính trị- văn hóa, quốc phòng- an ninh, công tác xây dựng Đảng ....Cũng trên cơ sở các quy định của chương trình đào tạo, Nhà trường đã định hướng các nội dung và tổ chức các đợt đi nghiên cứu thực tế cho học viên. Thông qua hoạt động này, học viên được kiểm nghiệm lý luận, quan điểm đường lối của Đảng, chủ trương chính sách của Nhà nước trong thực tiễn.

Nhà trường đã chú ý bước đầu đến việc đưa các bài tập thực hành, bài tập tình huống vào giảng dạy ở các môn học mang tính nghiệp vụ, giúp học viên vận dụng lý luận để giải quyết những vấn đề thực tế xảy ra ở cơ sở. Từ đó hình thành và rèn luyện kỹ năng công tác cho người học.

Ở khâu kiểm tra đánh giá, bên cạnh phần kiến thức lý luận, Nhà trường đã xây dựng  kết cấu đề thi gắn với việc liên hệ, vận dụng vào thực tế công tác ở cơ sở của học viên. Giúp học viên không chỉ được củng cố về lý luận mà còn có khả năng tự xác định được phương hướng thực hiện công tác của bản thân.

            Để đánh giá đúng chất lượng đào tạo, bồi dưỡng, việc viết tiểu luận cuối khóa của học viên đã được tổ chức chặt chẽ và thực hiện nghiêm túc. Các đề tài đã hướng học viên vận dụng lý luận để làm sáng tỏ những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn và các giải pháp để giải quyết thực tiễn ở địa phương, cơ sở.

Với những việc làm cụ thể trên, từ năm 1994 đến nay, Nhà trường đã đào tạo, bồi dưỡng được trên 40.000 cán bộ, công chức cấp cơ sở trong tỉnh, vừa vững về lý luận vừa có năng lực hoạt động thực tiễn, góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được cũng còn những mặt hạn chế như: Vốn thực tiễn của một số giảng viên nhất là những giảng viên trẻ về tuổi nghề, những giảng viên chưa trải qua quá trình công tác ở cơ sở còn hạn chế, làm cho một số bài giảng còn nặng về lý thuyết, thiếu chất liệu thực tế.

            Các hoạt động nghiên cứu thực tế của giảng viên và học viên mặc dù đã được quan tâm, song chưa đáp ứng được yêu cầu đào tạo. Điều kiện bảo đảm cho hoạt động này của Nhà trường còn có những bất cập nhất định, ảnh hưởng đến việc nâng cao tri thức thực tiễn cho giảng viên và việc thực hiện phương châm gắn lý luận với thực tiễn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ở Nhà trường.

Để tiếp tục thực hiện có chiều sâu phương châm huấn luyện cán bộ của Người: “Gắn lý luận với thực tiễn”, “Học đi đôi với hành”, trong những năm tới, Nhà trường xác định những trọng tâm là:

            Thứ nhất, xây dựng các chương trình bồi dưỡng theo chức danh. Cùng với việc rà soát, bổ sung nội dung  các chương trình đào tạo cho sát đối tượng người học, Nhà trường đang tiến hành xây dựng và thực hiện bồi dưỡng hàng năm các chương trình bồi dưỡng theo chức danh, vị trí công tác cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị cấp cơ sở nhằm cập nhật kiến thức mới và rèn luyện kỹ năng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

            Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng đội ngũ giảng viên vững mạnh về mọi mặt, xem đó là yếu tố tiên quyết cho chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Trong đó, đặc biệt coi trọng việc bồi dưỡng nâng cao tri thức thực tiễn cho giảng viên, hàng năm xây dựng kế hoạch đưa giảng viên đi nghiên cứu thực tế ở cơ sở (từ 3 – 6 tháng/giảng viên/năm), để xâm nhập thực tiễn, cùng tham gia một số hoạt động lãnh đạo, quản lý ở cơ sở, góp phần tích luỹ tri thức thực tiễn để thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy. Thực hiện nhiệm vụ này, bên cạnh sự cố gắng của tập thể cán bộ, giảng viên, Nhà trường còn mong nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh uỷ, UBND tỉnh, sự phối hợp và tạo điều kiện của cấp uỷ và chính quyền các huyện, thị, thành phố và cấp cơ sở trong tỉnh.

            Thứ ba, tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy theo nguyên tắc lấy người học làm trung tâm. Tăng cường phương pháp giảng dạy theo tình huống ở một số môn học, phần học trong các chương trình đào tạo của Nhà trường. Thực hiện nhiệm vụ này, Nhà trường đang hoàn thiện hệ thống các bộ bài tập thực hành phù hợp với từng ngành học, từng loại đối tượng học viên để bổ sung vào các chương trình giảng dạy nhằm nâng cao tri thức thực tiễn và rèn luyện kỹ năng cho người học.

            Ngoài những nhiệm vụ trên, Nhà trường tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học theo hướng hiện đại, thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin trong tất cả các khâu của quy trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong giai đoạn mới.

            Lấy phương châm đào tạo cán bộ trở thành những con người vừa “hồng” vừa “chuyên” làm tôn chỉ để xác định nội dung, phương pháp đào tạo. Chúng tôi tin tưởng rằng với những việc làm trên, Trường Chính trị tỉnh Thanh Hoá sẽ thực hiện tốt nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, góp phần quan trọng vào việc xây dựng Thanh Hoá nhanh chóng trở thành tỉnh kiểu mẫu như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh./.

           

(1)   Hồ Chí Minh toàn tập, t5,tr233

(2)   Sđd, t5, tr233, 234

(3)   Sđd, t5, tr233

(4)   Sđd t8, tr497

(5)   Sđd t2, tr262

(6)   Sđd, t5, tr 272

(7)   Trích tác phẩm: “Nói về công tác huấn luyện” do Hồ Chí Minh phát triển tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập, khai mạc ngày 05/6/1950.

Khảo sát ý kiến

Bạn biết đến cổng thông tin nhà trường qua hình thức nào?