Trang chủ / Khoa học - thông tin - tư liệu / Bài viết chuyên đề

Giảng dạy môn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt nam trong bối cảnh mạng xã hội phát triển

Đăng lúc: 10:49:56 13/04/2026 (GMT+7)4 lượt xem

Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đang làm thay đổi căn bản môi trường tiếp nhận thông tin, phương thức hình thành nhận thức và niềm tin chính trị của đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là cán bộ trẻ. Trong bối cảnh thông tin đa chiều hiện nay, giảng dạy môn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam tại các trường chính trị không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt tri thức mà đặt ra yêu cầu ngày càng cao về tính thuyết phục, khả năng định hướng và dẫn dắt nhận thức.

Trong chương trình đào tạo trung cấp lý luận chính trị, bộmôn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc trang bị cho học viên nền tảng nhận thức chính trị, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước. Đây không chỉ là quá trình truyền thụ tri thức lý luận mà còn là hoạt động định hướng tư tưởng, góp phần hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học và bản lĩnh chính trị cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị.

Trong bối cảnh hiện nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội, môi trường tiếp nhận thông tin của học viên đã có sự thay đổi sâu sắc. Thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh, phạm vi rộng, nội dung đa dạng, song cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố thiếu kiểm chứng, thậm chí sai lệch, xuyên tạc. Đối với học viên Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa, chủ yếu là đội ngũ cán bộ trẻ, mạng xã hội không chỉ là phương tiện giải trí mà đã trở thành một kênh thông tin quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức, thái độ và niềm tin chính trị.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu mới đối với giảng dạy lý luận chính trị nói chung và giảng dạy môn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam nói riêng. Nếu trước đây, yêu cầu cơ bản là “nói đúng, nói đủ” thì hiện nay cần được nâng lên thành “nói đúng, nói trúng và nói thuyết phục”. Bởi lẽ, trong môi trường thông tin đa chiều, người học không chỉ tiếp nhận tri thức từ giảng viên mà còn so sánh, đối chiếu với những thông tin tiếp cận từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó có cả những thông tin chưa được kiểm chứng.

Theo đó, quá trình giảng dạy không còn là sự truyền đạt một chiều mà chuyển sang mô hình tương tác hai chiều giữa giảng viên và học viên, trong đó người học giữ vai trò trung tâm. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong giảng dạy lý luận chính trị, khi mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc giúp học viên “biết” mà còn hướng tới “hiểu đúng” và “tin tưởng”, từ đó hình thành năng lực vận dụng vào thực tiễn công tác.

Yêu cầu tiên quyết của giảng dạy lý luận chính trị là phải bảo đảm tính khoa học và tính đúng đắn của nội dung. Tuy nhiên, trong điều kiện bùng nổ thông tin hiện nay, “nói đúng” cần được nâng lên thành “nói thuyết phục”. Điều này đòi hỏi nội dung bài giảng không chỉ phản ánh chính xác các quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn phải được lý giải một cách có căn cứ khoa học, gắn với thực tiễn sinh động của đời sống xã hội, giúp học viên nhận thức rõ tính hợp lý, tính tất yếu và giá trị thực tiễn của từng chủ trương, chính sách.

Bên cạnh đó, hiệu quả giảng dạy không chỉ phụ thuộc vào nội dung mà còn phụ thuộc quyết định vào phương pháp và cách thức truyền đạt. Trong điều kiện hiện nay, cần chuyển mạnh từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phát huy vai trò chủ thể của người học; tăng cường tương tác, trao đổi và đối thoại; gắn lý luận với thực tiễn; đồng thời chú trọng định hướng tư duy và nâng cao năng lực phân tích, đánh giá thông tin cho học viên. Đây chính là cơ sở để người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn hình thành khả năng “tự bảo vệ” trước những thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Từ những yêu cầu đó, việc nâng cao chất lượng giảng dạy môn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong bối cảnh mạng xã hội phát triển cần được thực hiện thông qua một số giải pháp trọng tâm sau:

Một là, nâng cao năng lực cập nhật và xử lý thông tin thực tiễn. Giảng viên cần chủ động xây dựng “hệ sinh thái thông tin” của cá nhân, bao gồm việc thường xuyên theo dõi các nguồn thông tin chính thống, văn bản mới ban hành, các vấn đề nổi bật trong đời sống kinh tế - xã hội, cũng như các luồng thông tin trên mạng xã hội. Tuy nhiên, việc tiếp cận thông tin không dừng lại ở thu thập mà cần được xử lý, chọn lọc, kiểm chứng và hệ thống hóa thành các tình huống giảng dạy. Đây là cơ sở để bài giảng không bị “lạc nhịp” với thực tiễn, đồng thời giúp giảng viên chủ động trong việc định hướng thông tin cho học viên.

Thứ hai, nắm chắc đặc điểm đối tượng học viên theo hướng phân hóa. Trên cơ sở nhận diện sự đa dạng về trình độ, kinh nghiệm và lĩnh vực công tác của học viên, giảng viên cần thiết kế nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp, tăng cường liên hệ thực tiễn gắn với từng nhóm đối tượng. Điều này góp phần nâng cao tính thuyết phục và hiệu quả tiếp thu của người học.

Thứ ba, giữ vững bản lĩnh chính trị đi đôi với nâng cao năng lực lý luận và tư duy phản biện. Trong môi trường thông tin đa chiều, giảng viên cần thể hiện rõ bản lĩnh chính trị, kiên định lập trường nhưng không đồng nhất với cách tiếp cận áp đặt, một chiều. Thay vào đó, cần phát triển năng lực lý giải, phân tích và phản biện các vấn đề trên cơ sở khoa học, logic và thực tiễn. Việc giải thích thấu đáo “cái đúng” đồng thời nhận diện, phân tích “cái chưa đúng”, “cái còn hạn chế” một cách khách quan sẽ tạo dựng niềm tin bền vững hơn so với cách truyền đạt thuần túy khẳng định.

Thứ tư, đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tăng cường đối thoại và tình huống hóa. “Với qui mô lớp học tập trung không quá 30 học viên/lớp, hệ không tập trung không quá 50 học viên/lớp. Mỗi buổi học bố trí hai giảng viên. Giảng viên thứ nhất tham gia chính về nội dung và phương pháp giảng dạy. Giảng viên thứ hai hỗ trợ giảng viên thứ nhất các nội dung và hoạt động trên lớp theo sự phân công của giảng viên thứ nhất. Giáo án do hai giảng viên cùng xây dựng, thể hiện rõ mô hình đồng giảng, phân chia rõ vai trò, nhiệm vụ mỗi giảng viên trong buổi học”¹.Chính vì vậy,hai giảng viên lên lớp cần đẩy mạnh sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, xử lý tình huống, phân tích tình huống gắn với các vấn đề đang được quan tâm trên mạng xã hội, phù hợp với đặc điểm, tình hình địa phương, đơn vị công tác của học viên. Mỗi nội dung lý luận nên được “chuyển hóa” thành các câu hỏi mở, các tình huống có vấn đề để kích thích tư duy của người học. Thông qua đó, giảng viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn phương pháp tiếp cận, phân tích và đánh giá thông tin.

Thứ năm, nâng cao năng lực sư phạm và kỹ năng truyền đạt trong môi trường số. Trong điều kiện học viên ngày càng quen với cách tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan, giảng viên cần chú trọng đổi mới cách thức trình bày bài giảng theo hướng ngắn gọn, rõ ý, có điểm nhấn, kết hợp hiệu quả giữa lời giảng với hình ảnh, sơ đồ, dữ liệu minh họa. Đồng thời, cần từng bước ứng dụng công nghệ, khai thác hợp lý các nền tảng số để hỗ trợ giảng dạy, tăng tính tương tác và khả năng tiếp cận của bài giảng.

Tóm lại, yêu cầu đối với giảng viên trong giảng dạy môn Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong bối cảnh hiện nay không chỉ dừng ở việc nâng cao tri thức chuyên môn mà còn là quá trình hoàn thiện toàn diện về năng lực thực tiễn, phương pháp sư phạm và bản lĩnh chính trị, năng lực phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả với đồng nghiệp. Khi đáp ứng được các yêu cầu này, giảng viên sẽ thực sự trở thành chủ thể định hướng nhận thức, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng đào tạo lý luận chính trị trong bối cảnh mới./.

ThS. Nguyễn Thị Loan - GVC. Khoa Xây dựng Đảng

Ghi chú:

1. Quyết định số 988-QĐ/HVCTQG ban hành bộ quy chế về công tác các trường chính trị, ngày 20/3/2016 của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Các tin khác